جی تی متریکس چیست؟
سرعت در جی تی متریکس : جی تی متریکس (GTMetrix) یکی از ابزارهای تست عملکرد وب است که توسط شرکت میزبانی GT.net مستقر در ونکوور کانادا ساخته شده است. شما از طریق تجزیهوتحلیل سایت خود با این ابزار، میتوانید برای بهبود سرعت سایتتان اقدام کنید.
در سال 2020، جی تی متریکس پلتفرم خود را با بزرگترین تغییر خود تاکنون، بهروزرسانی کرد و کتابخانههای PageSpeed/YSlow را با Lighthouse، پلتفرم استاندارد صنعت وب، جایگزین کرد. با افزودن این فناوری، گزارشهای جدید جی تی متریکس کاملاً بازطراحی شده است تا دادهها و معیارهای لایتهاوس را در خود جای دهد.
جی تی متریکس همچنین یک سیستم امتیازدهی جدید ارائه کرد که شامل امتیاز الفبایی جی تی متریکس در کنار امتیازهای عملکرد (Performance) و ساختار (Structure) است. با گزارش جدید جی تی متریکس، میتوانید از طریق زبانههای جدید، تجسمها، نمودارها و بینشهای عمیقتر، اطلاعات بیشتری دربارۀ عملکرد سایت خود کسب کنید.
چرا جی تی متریکس سایت مهم است؟
سرعت در جی تی متریکس : سرعت صفحۀ وب یکی از معیارهای برتر برای سئو هر سایتی است. اگر سرعت سایت شما پایین باشد، این احتمال وجود دارد که کاربران، سایت شما را ترک کنند و نرخ پرش افزایش یابد. داشتن یک سایت سریع، برای ارائۀ یک تجربۀ کاربری بهینه و مهمتر از همه، جلوگیری از ترک سایت، توسط کاربران ضروری است.
تست سرعت جی تی متریکس سایت به ما امکان میدهد با تجزیهوتحلیل سرعت و نحوۀ بارگذاری صفحات و سپس تمرکز بر تجربۀ کاربران، روی عملکرد سایت یا بهتر است بگوییم تکتک صفحات تمرکز کنیم.
هدف اصلی جی تی متریکس، تجزیهوتحلیل عملکرد سایت و ارائۀ لیستی از توصیههای عملی برای بهبود است. همچنین، به ما امکان میدهد تا بهصورت روزانه، هفتگی یا ماهانه، براساس تعدادی معیار کلیدی، از عملکرد سایت خود گزارشگیری کنیم. با کمک جی تی متریکس، شما میتوانید متوجه شوید که سایتتان چه مشکلاتی دارد و آن را بهراحتی بهبود ببخشید.
چرا سرعت سایت در GTmetrix با موبایل واقعی متفاوت است؟
سرعت در جی تی متریکس : برای درک این موضوع ابتدا باید بدانیم سرعت سایت فقط به زمان دانلود فایلها محدود نمیشود.
وقتی کاربر با موبایل وارد سایت میشود، مرورگر باید:
- به سرور متصل شود.
- فایل HTML را دریافت کند.
- CSS را دریافت و پردازش کند.
- JavaScript را دانلود و اجرا کند.
- تصاویر را دریافت کند.
- فونتها را بارگذاری کند.
- صفحه را Render کند.
- به تعاملات کاربر پاسخ دهد.
- بنابراین حتی اگر حجم فایلهای سایت مناسب باشد، پردازش سنگین JavaScript یا CSS میتواند موبایل را کند کند.
GTmetrix نیز اعلام کرده که شرایط آزمایش شامل دستگاه، موقعیت و سرعت اتصال میتواند روی نتیجه تأثیر بگذارد و تست دستگاههای شبیهسازیشده عملکرد سختافزار واقعی موبایل را بهطور کامل شبیهسازی نمیکند.
۱. سختافزار موبایل ضعیفتر از کامپیوتر است :
یکی از مهمترین دلایل کند بودن سایت در موبایل، قدرت پردازشی دستگاه است.
فرض کنید سایت شما ۱۰ فایل JavaScript دارد که مجموع حجم آنها ۵۰۰ کیلوبایت است.
ممکن است یک کامپیوتر قدرتمند این فایلها را خیلی سریع پردازش کند؛ اما یک گوشی میانرده یا قدیمیتر برای Parse و اجرای همان JavaScript زمان بیشتری نیاز داشته باشد.
در نتیجه ممکن است:
GTmetrix = سرعت خوب
اما:
موبایل واقعی = تأخیر در نمایش و تعامل
این مسئله مخصوصاً در سایتهایی که از صفحهسازهایی مانند Elementor، اسلایدر، انیمیشن، پاپآپ و افزونههای متعدد استفاده میکنند اهمیت بیشتری دارد.
GTmetrix نیز توضیح میدهد که سختافزار موبایل و اتصال اینترنت میتوانند باعث شوند دانلود، پردازش و Render صفحه نسبت به دسکتاپ زمان بیشتری ببرد.
۲) JavaScript زیاد میتواند موبایل را به شدت کند کند :
یکی از مهمترین عوامل کندی سایت در موبایل، JavaScript است.
ممکن است سایت شما از نظر حجم تصاویر کاملاً بهینه باشد، اما تعداد زیادی اسکریپت در صفحه اجرا شود.
برای مثال:
- JavaScript قالب
- Elementor
- WooCommerce
- Google Analytics
- Google Tag
- Manager
- چت آنلاین
- پیکسل تبلیغاتی
- اسکریپت شبکههای اجتماعی
- ابزارهای آنالیز
- افزونههای
- مختلفهرکدام میتوانند بخشی از منابع مرورگر را مصرف کنند.
مشکل اصلی فقط حجم فایل نیست؛ بلکه زمان اجرای JavaScript روی CPU موبایل نیز اهمیت زیادی دارد.
راهکار چیست؟
باید مشخص شود کدام JavaScript برای نمایش اولیه صفحه ضروری است و کدام فایل میتواند بعداً اجرا شود.
برخی اسکریپتها را میتوان:
Defer کرد
Delay کرد
در صفحات غیرضروری غیرفعال کرد
یا در صورت عدم نیاز حذف کرد
اما اجرای کورکورانه Delay یا Defer روی تمام فایلها توصیه نمیشود، زیرا ممکن است منوی موبایل، فرم، سبد خرید یا سایر امکانات سایت دچار مشکل شوند.
۳) تصاویر بزرگ؛ قاتل سرعت موبایل :
تصاویر یکی از رایجترین دلایل کندی صفحات موبایل هستند.
تصور کنید یک تصویر با ابعاد ۲۰۰۰×۱۵۰۰ پیکسل در سایت قرار دادهاید، در حالی که در موبایل با عرض ۳۵۰ پیکسل نمایش داده میشود.
اگر مرورگر مجبور شود تصویر بزرگ را دانلود کند، کاربر موبایل حجم بیشتری را دریافت خواهد کرد.
برای افزایش سرعت موبایل چه کنیم؟
تصاویر را:
- فشرده کنید.
- به WebP یا AVIF تبدیل کنید.
- با ابعاد مناسب آپلود کنید.
- برای تصاویر خارج از صفحه Lazy Load فعال کنید.
- از تصاویر Responsive استفاده کنید.
البته تصویر اصلی بالای صفحه را نباید بدون بررسی Lazy Load کرد؛ چون ممکن است همین تصویر بخشی از LCP صفحه باشد.
۴) طراحی دسکتاپمحور میتواند موبایل را کند کند :
یکی از اشتباهات رایج این است که سایت ابتدا برای دسکتاپ طراحی میشود و بعد فقط با CSS به موبایل تبدیل میشود.
در این حالت ممکن است نسخه موبایل ظاهراً درست باشد، اما همچنان بسیاری از منابع نسخه دسکتاپ را دریافت کند.
مثلاً:
- اسلایدر دسکتاپ
- تصاویر بزرگ
- ویدئو
- انیمیشن
- بخشهای مخفی
- CSS زیاد
- JavaScript مربوط به بخشهایی که در موبایل نمایش داده نمیشوند ممکن است همچنان در فرآیند بارگذاری نقش داشته باشند.
- بنابراین Responsive بودن سایت به معنی بهینه بودن آن برای موبایل نیست.
ممکن است سایت کاملاً Responsive باشد اما از نظر Performance موبایل ضعیف عمل کند
۵) فونتهای زیاد باعث افزایش زمان بارگذاری میشوند :
فونت یکی از عوامل پنهان کندی سایت است.
اگر سایت شما چند فونت و چند وزن مختلف داشته باشد، مرورگر باید فایلهای بیشتری دانلود کند.
برای مثال:
- Regular
- Medium
- SemiBold
- Bold
- ExtraBold
- اگر همه این وزنها واقعاً ضروری نباشند، بهتر است تعداد آنها کاهش پیدا کند.
- همچنین فونتهای خارجی ممکن است درخواستهای بیشتری ایجاد کنند.
- راهکار بهینهسازی فونت
برای افزایش سرعت موبایل:
- فونتهای غیرضروری را حذف کنید.
- تعداد Weightها را کاهش دهید.
- از فرمتهای مناسب استفاده کنید.
- فونتهای ضروری را به شکل بهینه بارگذاری کنید.
- در صورت امکان فونتهای سایت را به شکل مناسب و کنترلشده میزبانی کنید.
۶) TTFB بالا؛ مشکل از سرور است نه موبایل :
گاهی اوقات سایت از نظر فایلهای CSS، JavaScript و تصاویر بهینه است، اما سرور دیر پاسخ میدهد.
در این شرایط باید TTFB را بررسی کنید.
TTFB یا Time to First Byte مدت زمانی است که مرورگر برای دریافت اولین بایت پاسخ از سرور منتظر میماند.
اگر TTFB بالا باشد، حتی یک صفحه سبک نیز ممکن است شروع بارگذاری کندی داشته باشد.
- دلایل TTFB بالا در وردپرس
- هاست ضعیف
- مصرف بالای CPU
- PHP کند
- Queryهای سنگین
- دیتابیس بزرگ
- افزونههای سنگین
- قالب سنگین
- WooCommerce
- Cache نامناسب
- تنظیمات نامناسب سرور
- بنابراین قبل از اینکه هاست را تغییر دهید، باید مشخص کنید آیا مشکل واقعاً از سرور است یا از خود سایت.
۷) کش باعث میشود سایت برای شما سریعتر از کاربران باشد :
ممکن است مدیر سایت بگوید:
«برای خودم سایت خیلی سریع باز میشود.»
اما این موضوع لزوماً به معنی سریع بودن سایت برای کاربران جدید نیست.
مرورگر شما ممکن است قبلاً فایلهای CSS، JavaScript، فونت و تصاویر سایت را Cache کرده باشد.
در نتیجه وقتی دوباره سایت را باز میکنید، بخشی از منابع از حافظه مرورگر خوانده میشوند.
برای تست بهتر، سایت را در حالت Incognito یا با Cache پاکشده بررسی کنید.
همچنین سایت را با چند دستگاه و چند نوع اینترنت امتحان کنید.
۸) موقعیت جغرافیایی سرور روی سرعت سایت تأثیر دارد :
- فاصله بین کاربر و سرور نیز مهم است.
- هرچه فاصله شبکهای بیشتر باشد، Latency میتواند افزایش پیدا کند.
- برای مثال ممکن است تست GTmetrix از یک موقعیت جغرافیایی خاص انجام شود، در حالی که کاربران اصلی شما در منطقه دیگری قرار داشته باشند.
- GTmetrix نیز توصیه میکند موقعیت تست را با محل کاربران سایت هماهنگ کنید؛ زیرا فاصله جغرافیایی روی Latency تأثیر دارد.
- به همین دلیل اگر بیشتر کاربران سایت از یک کشور یا منطقه مشخص هستند، بهتر است تست عملکرد را از موقعیت نزدیک به کاربران نیز بررسی کنید.
۹) CDN مفید است، اما همه مشکلات سرعت را حل نمیکند :
CDN میتواند برای کاهش Latency و ارائه منابع استاتیک از موقعیتهای نزدیکتر مفید باشد.
برای مثال فایلهای:
- تصویر
- CSS
- JavaScript
- فونت
- میتوانند از CDN ارائه شوند.
چگونه سرعت سایت در موبایل را افزایش دهیم؟
سرعت در جی تی متریکس : برای رفع کندی سایت در موبایل میتوانید این چکلیست را دنبال کنید:
تصاویر :
- کاهش حجم تصاویر
- استفاده از WebP یا AVIF
- کاهش ابعاد تصاویر
- Lazy Load تصاویر غیرضروری
- استفاده صحیح از Responsive Images
JavaScript :
- حذف اسکریپتهای غیرضروری
- Defer کردن فایلهای مناسب
- Delay کردن اسکریپتهای غیرضروری
- کاهش Third-Party Scripts
CSS :
- حذف CSSهای اضافی
- کاهش CSS غیرضروری
- بهینهسازی Critical CSS
فونت :
- کاهش تعداد فونتها
- حذف Weightهای غیرضروری
- بارگذاری بهینه فونت
وردپرس :
- بررسی افزونهها
- بررسی قالب
- بهینهسازی دیتابیس
- تنظیم Cache
- بررسی PHP
- بررسی Queryهای سنگین
سرور :
- بررسی TTFB
- بررسی CPU و RAM
- بررسی Cache سمت سرور
- بررسی CDN
- بررسی موقعیت سرور نسبت به کاربران
جمعبندی؛ چرا GTmetrix سریع است ولی موبایل کند؟
سرعت در جی تی متریکس : اگر سایت شما در GTmetrix سریع است اما در موبایل کند باز میشود، الزاماً به معنی خراب بودن ابزار تست نیست.
دلایل مختلفی میتوانند باعث این اختلاف شوند:
- قدرت پایینتر برخی گوشیها
- سرعت اینترنت کاربران
- JavaScript زیاد
- CSS سنگین
- تصاویر بزرگ
- فونتهای زیاد
- اسکریپتهای شخص ثالث
- TTFB بالا
- هاست نامناسب
- طراحی سنگین موبایل
- Cache
- فاصله کاربر تا سرور
- عملکرد افزونههای وردپرس
- پیچیدگی WooCommerce
- بنابراین برای افزایش سرعت سایت در موبایل نباید فقط به یک عدد یا یک ابزار نگاه کرد.
GTmetrix، PageSpeed Insights، Core Web Vitals، Waterfall و تست واقعی با گوشی باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.
مهمتر از همه، ابتدا باید علت کندی سایت مشخص شود و سپس بر اساس همان علت، بهینهسازی انجام شود.
اگر مشکل از JavaScript باشد، تغییر هاست راهحل اصلی نیست.
اگر مشکل از تصاویر باشد، نصب افزونه Cache به تنهایی کافی نیست.
اگر مشکل از TTFB باشد، باید سرور و پردازش سمت سرور بررسی شود.
و اگر مشکل از سختافزار و اجرای سنگین کدها روی موبایل باشد، باید JavaScript، CSS و ساختار صفحه سبکتر شوند.
در نهایت هدف اصلی از افزایش سرعت سایت، گرفتن یک نمره بالا در GTmetrix نیست؛ بلکه باید کاری کنیم کاربر واقعی بتواند سایت را در موبایل سریع ببیند، بدون تأخیر با آن تعامل کند و تجربه روانی داشته باشد.
سوالات متداول :
چرا سایت من در GTmetrix سریع است ولی در موبایل کند باز میشود؟
تفاوت شرایط تست با شرایط واقعی کاربران، قدرت سختافزار موبایل، سرعت اینترنت، JavaScript، تصاویر، فونتها و اسکریپتهای شخص ثالث میتوانند باعث این اختلاف شوند.
آیا GTmetrix سرعت واقعی موبایل را نشان میدهد؟
GTmetrix امکان تست موبایل و شبیهسازی دستگاه و اتصال را فراهم میکند، اما خود GTmetrix نیز اشاره میکند که دستگاه شبیهسازیشده، عملکرد سختافزار واقعی گوشی را کاملاً شبیهسازی نمیکند.
آیا PageSpeed از GTmetrix بهتر است؟
بهتر است این دو ابزار را جایگزین یکدیگر ندانیم. روش تست و تنظیمات آنها متفاوت است و ممکن است نتایج متفاوتی ارائه کنند. مهمتر از نمره، پیدا کردن علت واقعی کندی و بررسی تجربه کاربر است.